آموزش ابتدایی

تجربیات معلمان در تدریس

تجربیات معلمان در تدریس

موضوع: تدریس ریاضی

من در کلاس سعي مي کنم فرايند يادگيري را تبديل به واحد کار کرده و در اختيار فراگيران قرار دهم. سپس از آن ها مي خواهم تا واحد کار را اجرا کنند. در حين انجام واحد کار مفهوم هدف در ذهن فراگيران نقش مي بندد و انها به بينش مي رسند. من از فراگيران مي خواهم مفهوم را به زبان خود تعريف کنند. انجام واحد کارها با شور و شوق همراه است و کلاس دچار خستگي نمي شود يعني در کلاس نشاط آموزش به وجود مي ايد

 

آب کم جو تشنگي آور به دست تا بجوشد آبت از بالا و پست بايد دانش آموز را شيفته کرد تا خودش را ه را پيدا کند و متناسب با تواناييها ي خود و امکانات خانواده راهي بيابد

 

يکي از معلمين همکارما عادت داشت گوشش راباکليد پاک مي کرد سال بعدکه من معلم دانش آموزان سال قبل او شدم از بچه ها پرسيدم:گوشتان راچگونه پاک مي کنيد؟ همه جواب دادند با کليد(آيا وقت آن نرسيده است بعنوان يک الگو در عادتهاوخلقيات خودمان تجديد نظرکنيم؟)

 

گاهي اوقات براي ايجاد تنوع و علاقه بچه ها را به ديدن يک سايت در زمينه زيست شناسي ببريد و آزمايش مجازي انجام دهيد . براي تشويق بچه ها به آنها يک جايزه بدهيد يا با آنها قول و قرار بگذاريد مثلا بردن بچه ها به يک اردوي علمي مانند باغ گياهشناسي ايران يا حتي يک پارک يا جايزه دادن کتابي که بسيار به آن نياز دارند اين کارها سبب علاقه آنها شده و تاثيرات بسيار ديگري نيز دارد که خود بهتر مي دانيد .

 

اگر در کلاس شما دانش آموز ناهنجار يا نامنظمي (قلدري) وجود دارد که شما را کلافه کرده است ميتوانيد در شروع چند جلسه کلاس کار حضور وغياب دانش آموزان را به او واگذار کنيد .تاثير اين کار شگفت انگيز است.

 

اگر معلم ها سعي كنند می توانند در كلاس به جاي اينكه روحيه دانش اموزان را تخريب كنند، روحيه انها را تقويت كنند. چون دبيرستان يك مقطع حياتي براي اينده دانش اموزان است و معلم باید يك چراغ روشن براي انها باشند نه چراغ خاموش.

 

معمولا دانش آموزان در نيمه کلاس خسته مي شوند لذا همان لحظه که احساس کرديد، از آنها بخواهيد که در سر جايشان شروع به نرمش کنند. ( حدود پنج دقيقه ) مخصوصا اگر ساعت اول رياضي داشته باشند و شما قصد تدريس داشته باشيد و يا آنها شب قبل دير خوابيده باشند.( اگر همراه با خنده باشد بهتر است ).

 

يکي از روشهايي که آموزش صحيح و ماندگار را در پي دارد طرح سؤال از دروسي است که تدريس مي شود. به اين منظور از دانش آموزان مي خواهيم جعبه زيبايي به نام جعبه پرسش تهيه کنند(با سليقه خودشان تزيين کنند. تصوير بزرگان و دانشمندان را روي آن بچسبانند يا آن را شبيه کتابخانه کوچک بسازند و...) پس از تدريس هر درس سؤالات آن درس را بنويسند و داخل جعبه بگذارند. اين جعبه کاربردهاي فراواني دارد براي ارزشيابي تشخيصي و يا اجراي مسابقه و حتي امتحان ميتوان از اين جعبه بهره مند شد زيباترين جعبه هایی که سؤالات مفيدي هم داشته باشند تشويق شده و نمره مي گيرند.

 

درس ها يي براي يك معلم!

 وقتي معلم وارد كلاس شد ،كاريكاتوري از چهره اش را روي تخته سياه ديد .كاريكاتور، زننده، دقيق و مضحك بود. كلاس منتظر واكنش معلم بود. معلم با شوق و علاقه به آن نگاه كرد و سپس گفت: « آنقدر خوب كشيده شده كه آدم حيفش مي آيد پاك كند. صبر ميكنيم تا هنرمندي كه اين كاريكاتور را كشيده، آنرا روي كاغذش كپي كند. من به اين كاريكاتوريست با استعداد تبريك مي گويم.» •با اين عمل پختگي خود را نشان داد. •هيچ گونه رنجش شخصي از اين كاريكاتور زننده به دل نگرفت. •از شوخي يك دانش آموز ، آزرده خاطر نشد. •دنبال دانش آموز خطاكار نگشت و سعي هم نكرد كه او را شرمسار كند. •از موعظه بي ثمر و بحث اخلاقي خودداري كرد. •به جاي آن، خلاقيت دانش آموز را تشويق كرد و هنر او را محترم شمرد.

برگرفته از ماهنامه رشد معلم آبان 85 .

 

درپايان هر ماه تعدادي سوال که بيشتر حالت تفهيمي دارد طرح کرده و در اختيار دانش آموزان قرار مي دهيم که بايد به صورت گروهي در کلاس پاسخ دهند بعد از جمع آوري و تصحيح برگه از هر گروه بالاترين ميانگين نمرات در هر گروه برنده شناخته مي شود و به اعضاي گروه جايزه اي تعلق مي گيرد.

 

براي درس دستگاههاي شمار، شما مي توانيد از سوالاتي كه با آموخته هاي قبلي دانش آموزان تضاد دارد، استفاده كنيد. مثلا از فرد لالي مي پرسند كه اگر از پنجه باز دو انگشت را حذف كنيم چه تعداد انگشت باز باقي مي ماند؟ و او در پاسخ مي نويسد 11 ! و البته پاسخ او درست است! چگونه چنين چيزي امكان دارد؟

 

به دانش آموز مسئوليت بدهيد و خود رهبري كنيد. اگر هر دانش آموز يك وظيفه تعريف شده و به صورت فوق برنامه داشته باشد، ياد ميگیرد با ديگران همزيستي كند نه گوش به فرمان باشد. شما هم در كلاس داري راحت هستيد. سعي كنيد مسئوليتها با شغلهاي جامعه در ارتباط باشد.

 

در فرآيند تدريس معلمي موفق تر است که کمتر حرف بزند و بيشتر دانش آموزان را به تفکر وا دارد.من در ابتداي تدريس از يک مبحث مشخص چند سوال مطرح ميکنم.سپس به دانش آمزان فرصت مي دهم که مبحث مورد نظر را مطالعه کنند.سپس همان پرسشها را از آنان ميپرسم.دانش آموز بايستي پس از مطالعه بتواند به پرسش ها پاسخ دهد.البته انتظار ندارم بتواند به همه پرسشها پاسخ دهد زيرا پرسشها از سطوح مختلف حيطه شناختي هستند. پس از پرسش مطلب را تدريس مينمايم .(البته تدريس با روش هاي مختلف تدريس صورت مي گيرد و فقط به صورت سخنراني نيست.)و مجددا همان پرسشها را از دانش آموزان مي پرسم و نمره گذاري ميکنم.در جلسه بعد هم به تدريج با افزايش سطح پرسش ها کار را ادامه ميدهم. اين روش مزايايي دارد: 1-دانش آموزان را وادار به مطالعه ميکند و انان روش صحيح مطالعه را ياد ميگيرند. 2-دانش آموزان مطالب درسي را در همان جلسه کلاس ياد ميگيرند و در منزل فقط مرور ميکنند. 3-با نظر خواهي در مورد پرسش ها از بقيه دانش آموزان، هم کلاس فعال خواهد شد و هم دانش آموزان کم کار وادار به کار ميشوند. 4-دانش آموزان در پايان ترم يک مجموعه از نمونه سوالات خواهند داشت 5-رابطه معلم با دانش آموزان يکطرفه نخواهد شد. 6-در اين روش دانش آموز با کتاب درسي انس بيشتري مي گيرد و از آن به عنوان يک ابزار مهم در آموزش استفاده بهتري مي برد. 7 آموزش گروهي در اين روش قابل اجراست.

 

كلاسي كه شاد و مهيج نبوده و دانش اموزان در آن علاقه اي به كار رياضي نداشته باشند، نمی تواند كلاس رياضي باشد. كلاس رياضي بايد براي دانش آموزان شاد و مهيج باشد تا دانش آموزان در اين محيط بتوانند ايده يابي ، ايده سازي و راه حل يابي كنند. در اين مورد براي فهم عميق دروس توسط دانش آموزان اولويت هاي زير را در كلاس جدي بگيريم : 1 - دادن فرصت تفكر به دانش آموزان بعد از هر سوال يا فعاليت 2 - دادن فرصت ابراز عقيده و اظهار نظر 3 - دادن فرصت براي دست و پنجه نرم كردن دانش آموزان با مفاهيم رياضي (فردي يا گروهي) 4 - دادن فرصت پيش مطالعه و مطالعه و پس مطالعه 5 - دادن فرصت طرح سوال (سوالهاي ساده - متوسط - نكته دار) 6 - داشتن نوآوري و ابتكار و توانمندي در برقراري رابطه صميمانه - محترمانه بادانش آموزان به نحوي كه اين ارتباط دوطرفه بوده و فقط در كلاس نباشد و در محيط خارج از كلاس نيز ادامه داشته باشد 7 - داشتن وبلاگ توسط دبير و ارائه برخي مطالب جالب و موازي با مفاهيم رياضي در اين وبلاگ كه دانش آموزان از آن استفاده نمايند .

 

براي هركلاس يك فرم انضباطي تهيه كرده ام كه در آن اسامي دانش آموزان و تاريخ جلسات درسي در پشت و روي آن نوشته شده است. و آنها را به نمايندگان كلاسها داده ام. در هر جلسه تا رفتن من به كلاس، نماينده كلاس در يك طرف فرم به دانش آموزان ساكت و منضبط، علامت + و در طرف ديگر فرم به دانش آموزان شلوغ علامت - مي دهد. هرازگاهي تعداد مثبت و منفي دانش آموزان را در كلاس ميخوانم و به دارندگان مثبت بيشتر مسئوليت هاي مختلف مي دهم مثلا" سه نفر از آنها را بعنوان شوراي كلاس تعيين ميكنم و اختيارات ويژه اي را هم به آنها ميدهم يا يكي از آنها را (دارندگان مثبت بيشتر) مسئول فيلم و تكنولوژي مي كنم يا ديگري را مسئول بازديد و اردو يا مسئول امتحانات و ... البته نوع مسئوليت آنها با توجه به تعداد مثبت آنها تعيين مي شود . و دانش آموزاني كه منفي دارند از يك سري كارها محروم كرده و تكاليف ويژه اي مي دهم.

 

به توانايي هاي دانش آموزانمان ايمان و اعتقاد داشته باشيم و آنها را باور كنيم از آنجايي كه حدود 75% يادگيري دانش آموزان از طريق بينايي انجام مي شود پس تا دانش آموزي كاربرد مفهوم رياضي را نبيند و آن را حس نكند به طور عميق ياد نمي گيرد پس از دانش آموزانمان بخواهيم در مورد هر مفهومي كه مي خواهيم تدريس كنيم يك وسيله كمك آموزشي ساخته و به كلاس بياورند(به صورت گروهي ) ( البته با راهنمايي معلم ) به خصوص دروس هندسه كه ساخت وسايل مربوطه مي تواند بسيار ارزان و آسان ساخته شوند آن وقت مي بينيم كه دانش آموزان با چه حرارت و ذوق و شوقي درس را فراگرفته آن را توسعه مي دهند.

 

براي تفهيم آموزش ضرب وتقسيم اعداد از اين روش استفاده مي كنم كه دروغ را منفي و راست را مثبت و نيست را منفي و هست را مثبت در نظر مي گيرم ، پس زماني كه مي گوييم منفي در منفي مي شود مثبت مي توانيم بگوييم :دروغ نيست! كه نتيجه مي گيريم: راست هست. يا منفي در مثبت مي شود منفي مي توانيم بگوييم: دروغ هست! كه نتيجه مي گيريم: دروغ هست! پس منفي مي شود و الي آخر.

 

با کاربرد روشهاي فعال تدريس تا حد زيادي روشهاي قديمي وکسالت آور را مي توان کنار گذاشت0

 

در کلاس اول راهنمايي براي آموزش اعداد صحيح از بچه ها مي خواهيم يک دماسنج مقوايي درست کنند و بعد با استفاده از آن علامت اعداد صحيح ، محور اعداد صحيح، کوچک و بزرگي اعداد صحيح و حل مسله ها و حتي جمع را مي توان به راحتي تدريس کرد و دانش آموزان هم خوب ياد مي گيرند.

 

معلم وظيفه دارد که اگر کسي درس را ياد نگرفته درس را تکرار کند.

 

اگر معلم درس را با مثال هاي ساده توضيح دهد، دانش آموزان بهتر مسائل را در مغز خود ثبت مي کند. (اگر همراه با مطالعه ودرس دادن کتاب باشد.)

 

من خيلي علاقه دارم كه دانش آموزانم را با اسم كوچك صدا كنم اما متاسفانه اسم تمامي آنها نمي توانستم بخاطر بسپارم بهمين خاطر تصميم گرفتم با همكاري مدير مدرسه عكس همه دانش آموزان يك كلاس (كه شماره دفتري واسمشان هم زير عكسها نوشته شده بود ) رادر يك صفحه A4 تنظيم كرده و آنرا روي دفتر نمره كلاسي بچسبانم( البته بخاطر زيبايي كار،من عكسها را اول اسكن كردم بعد باكامپيوتر طراحي كردم) با اين كار اسم دانش آموزاني كه از يادم مي رود بخاطر مي آورم و سعي مي كنم كه دانش آموزان خودشان متوجه نشوند. اين كار در ارتباط عاطفي خيلي كمك مي كند.

 

طرح تشکيل شوراي کلاس. در اين طرح 5 نفر با رأي دانش آموزان هر کلاس انتخاب مي شوند. که البته سه نفر از آنها الزاماً بايد از دانش آموزان ممتاز درسي باشند. اين شورا مسؤوليت کليه امور کلاس از قبيل: انتخاب و عزل نماينده کلاس، انتخاب و يا نوبت بندي مراقب کلاس، ارتباط با معلمين و مسؤولين آموزشگاه و ... را بر عهده دارد. و در پايان هر هفته گزارش کتبي از اقدامات خود در مورد مسايل آموزشي، انضباطي، پرورشي و ... را در اختيار معاون آموزشگاه قرار مي دهد. ضمناً کليه لوازم مورد نياز هر کلاس از قبيل: گچ، کاغذ، وسايل ورزشي و ... در يک کمد مخصوص در اختيار رئيس شورا گذاشته شده است. و با اين ترتيب ضمن صرفه جويي در مصرف اين وسايل دانش آموزان براي تهيه اين وسايل نيازي به مراجعه مکرر به دفتر ندارند. همچنين شورا با همکاري ديگر دانش آموزان اقدام به نظافت کلي کلاس، تميز کردن شيشه ها و تزيين کلاس مي نمايد. استفاده از گلدان هاي گل طبيعي و مصنوعي زيبا در محيط کلاس و نصب تصاويري از مناظر طبيعي در کلاس ها، محيط را بسيار زيبا و دل انگيز کرده است.

 

براي اينكه خلاقيت در بچه ها رشد كند از بچه ها خواسته ام بدنبال كاربرد رسم ها در اطرافشان باشند.

 

دانش آموز بايد به هر حال حضور خود را در کلاس احساس کند و متوجه باشد که معلم دارد براي او صحبت مي کند. امروز درس بردار در کلاس سوم راهنمايي بود و من همه را بردم پاي تخته . . . اما به جاي اينکه بردارهايي با نامهاي تکراري AB يا BC يا AC رسم کنيم بردارهايي با حروف اول نام و نام خانوادگي بچه ها رسم شد ( توسط خودشان ) مثلا طوفان معافي بردار TM را رسم کرد.

 

گرفتن انرژي بچه ها با روش هايي همچون نرمش و كارهاي سبك ورزشي و ديگر فعاليتهاي ممكن  با حفظ نظم و انضباط در مدرسه باعث كاهش پرخاشگري می شود .اين ايده مناسبي است براي كاهش خشونت و كنترل پرخاشگري.

 

بجاي آنکه دبير تدريس کند دانش آموز با پيش خواني بحث کلاسي را اداره کند ومعلم او را پشتيباني

 

معلم نمونه هيچ وقت به داش اموزان خود تلقين نمي کند که به خانه ي من بياييد تا به شما درس و نمره بدهم.

 

از اول سال برای بچه ها امتیاز + و - درج می کنم. پس از درس ضرب اعداد صحیح از بچه ها می خواهم با احتساب 5 نمره برای هر امتیاز + و کم کردن 2 نمره به ازای هر امتیاز - نمره خود را حساب کنند. به کسانیکه نمره خود را درست محاسبه کنند هم، 10 امتیاز اضافه می کنم.

 

بازی هوپ برای درس "مضرب" خیلی خوب است. اگر این بازی را کمی تغییر دهیم و مثلا برای مضربهای 5 بگوییم هوپ و برای مضربهای 7 بگوییم سلام! هم بازی خیلی جذابتر می شود و هم می توانیم در درسهای " مضرب مشترک" و "ک.م.م" هم از آن استفاده کنیم.

 

اگر تقريبا براي هر درسي جزوه ي آموزشي داده شود بسيار خوب است و به دانش آموز کمک ميکند تا سطح عميقي از سوالات را بهتر درک کند.

 

براي دوره درس ويکنواخت نبودن کلاس واشتياق بچه ها براي حل سوال بعداز گروه بندي که بر اساس درسي-دوستي انتخاب کردم نام گروهها را با رنگ مورد علاقه خودشان نامگذاري کردم (با تهيه جايزه از طرف انجمن مدرسه) . سوالي راروي تخته مينويسم گروهها جواب خود را به من نشان ميدهند بعداز پيدا کردن جواب درست يکي از اعضا گروه پاي تخته ميرود..اگرجواب درست باشد جايزه اي به اوميدهم.يا اينکه گروه ها براي هم سوال طرح میکنند و جواب سوال رابررسي ميکنم جايزه اي به آن گروه میدهم آن گروه سوال را براي گروه ديگر مطرح ميکندبه اين ترتيب فضاي کلاس از بي روح بودن ومتکلم وحده بودن به جايي با نشاط تبديل ميشود و کلاس رياضي ديگر خشک و بيروح نخواهد بود . از طرفي مطالب رياضي هميشه تکرار و دوره ميشوند.

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه سی ام دی 1388ساعت 13:10  توسط   |